Zmiany mikrobimu jelitowego u dzieci z padaczką: znaczenie dla napadów i nowe sposoby leczenia

Epilepsia Open (ILAE)➕ 22.04.2026Epilepsia Open (ILAE)Dla: Dzieci

Intestinal microbiome alterations in pediatric epilepsy: Implications for seizures and therapeutic approaches

W skrócie

Bakterie mieszkające w jelitach dziecka mogą wpływać na częstość napadów padaczkowych. Badania pokazują, że zaburzenia w składzie mikrobimu jelitowego wiążą się z padaczką oporną na leki. Nowe podejścia terapeutyczne skierowane na jelita mogą pomóc zmniejszyć napady.

Szczegóły

Jelita dziecka są zasiedlone przez miliardy bakterii tworzących ekosystem zwany mikrobiomem. Te bakterie nie są zwykłymi pasożytami - pełnią ważne funkcje dla zdrowia całego organizmu, wpływając na trawienie, odporność i działanie mózgu. Naukowcy odkryli, że między mózgiem a jelitami istnieje dwukierunkowa komunikacja, która może mieć wpływ na rozwój padaczki.

U niektórych dzieci z padaczką zaobserwowano zaburzenia w składzie bakterii jelitowych, zwane dysbiozą. To oznacza, że proporcje między różnymi rodzajami bakterii są niezrównoważone. Badania na zwierzętach pokazały, że taka dysbioza może nasila napady padaczkowe, a przywrócenie prawidłowego składu bakterii może zmniejszać ich częstość.

Badacze testują kilka podejść mających na celu zmianę mikrobimu jelitowego. Jednym z nich jest dieta ketogeniczna, która zmienia sposób, w jaki organizm produkuje energię i jednocześnie wpływa na składanie bakterii. Innym podejściem jest podawanie prebiotyków (pokarmu dla dobrych bakterii) i probiotyków (żywych bakterii pożytecznych). Trzecim, bardziej zaawansowanym podejściem jest przeszczep mikrobimu, czyli wprowadzenie prawidłowych bakterii od zdrowemu do jelita pacjenta.

Najwartościowsze odkrycia dotyczą dzieci z padaczką oporną na leki, czyli takiej, która nie poddaje się standardowemu leczeniu. W tych przypadkach interwencje skierowane na jelita przyniosły obiecujące wyniki - zarówno polepszenie funkcji trawiennych, jak i zmniejszenie liczby napadów.

Mechanizmy stojące za tą komunikacją między jelitami a mózgiem są złożone. Bakterie jelitowe produkują substancje chemiczne, które wpływają na system nerwowy, modulują odporność oraz wpływają na przepuszczalność bariery jelitowej. Zaburzenia w tym systemie mogą zwiększać podatność na napady padaczkowe.

Najważniejsze ustalenia

  • U dzieci z padaczką, szczególnie oporną na leki, stwierdza się zaburzenia w składzie bakterii jelitowych
  • Badania na zwierzętach wskazują, że dysbioza jelitowa może nasilać napady padaczkowe
  • Dieta ketogeniczna, probiotyki i przeszczep mikrobimu wykazują obiecujące wyniki w zmniejszaniu napadów
  • Między jelitami a mózgiem istnieje dwukierunkowa komunikacja, której zaburzenie związane jest z padaczką
  • Interwencje skierowane na mikrobiom mogą poprawiać zarówno funkcję jelit, jak i kontrolę napadów

Co to znaczy dla pacjenta

To badanie sugeruje, że stan zdrowia jelit dziecka może mieć związek z częstością napadów padaczkowych. Oznacza to, że oprócz tradycyjnych leków, zwrócenie uwagi na sposób, w jaki żywimy nasze dziecko, na jego funkcje trawienne i ogólny stan mikrobimu jelitowego, może być ważnym elementem kompleksowego podejścia do padaczki. Nowe terapie skierowane na jelita mogą stanowić dodatkową możliwość dla dzieci, u których istniejące leki nie działają wystarczająco dobrze.

Pytania, które warto zadać lekarzowi

  • Czy stan mikrobimu jelitowego mojego dziecka może wpływać na jego napady padaczkowe?
  • Czy warto rozważyć badania mikrobimu jelitowego w ramach oceny padaczki?
  • Czy dieta ketogeniczna byłaby odpowiednia dla mojego dziecka, biorąc pod uwagę zaburzenia mikrobimu?
  • Czy w naszym ośrodku dostępne są terapie skierowane na mikrobiom jelitowy, takie jak probiotyki lub przeszczep mikrobimu?
  • Jakie objawy dotyczące funkcji trawiennych powinienem obserwować u dziecka?

Ograniczenia badania

To jest przegląd badań klinicznych i doświadczeń na zwierzętach; większość danych pochodzi z badań wstępnych. Niezbędne są większe, dobrze zaplanowane badania kliniczne na ludziach, aby w pełni zrozumieć, jak interwencje skierowane na mikrobiom mogą być stosowane w praktyce klinicznej.

Oryginalny abstract (angielski)

Abstract The intestinal microbiome plays a pivotal role in maintaining host health through its involvement in gastrointestinal, immune, and central nervous system (CNS) functions. Recent evidence underscores the bidirectional communication between the microbiota, the gut, and the brain and the impact of this axis on neurological diseases, including epilepsy. In pediatric patients, alterations in gut microbiota composition—called intestinal dysbiosis—have been linked to seizure susceptibility. Preclinical models revealed that gut dysbiosis may exacerbate seizures, while microbiome‐targeted therapies, including fecal microbiota transplantation, pre/pro‐biotics, and ketogenic diets, show promise in reducing seizures. Focusing on clinical and preclinical studies, this review examines the role of the gut microbiota in pediatric epilepsy with the aim of exploring its implications for seizure control and management of epilepsy. We also discuss mechanisms that may underlie mutual gut‐brain communication and emerging therapeutic strategies targeting the gut microbiome as a novel approach to improve outcomes in pediatric epilepsy. Plain Language Summary Reciprocal communication between the brain and the gut appears to be dysfunctional in pediatric epilepsy. The composition of bacteria in the intestine ‐known as microbiota‐ and the gastrointestinal functions are altered in children with drug‐resistant epilepsy and animal models of pediatric epilepsies. Microbiota‐targeted interventions, such as ketogenic diets, pre‐/post‐biotics administration, and fecal microbiota transplantation, improve both gastrointestinal dysfunctions and seizures in pediatric epilepsy. These findings suggest that the gut and its microbiota represent potential therapeutic targets for reducing drug‐resistant seizures in pediatric epilepsy.

Metadane publikacji

Journal
Epilepsia Open (ILAE)
Data publikacji
15.04.2025
DOI
10.1002/epi4.70037
Autorzy
Teresa Ravizza, Greta Volpedo, Antonella Riva, Pasquale Striano, Annamaria Vezzani
Źródło
Epilepsia Open (ILAE)