Podłoże genetyczne u pacjentów z atypowym nieobecnościowym stanem padaczkowym

Epilepsia Open (ILAE)➕ 12.05.2026Epilepsia Open (ILAE)Etap: Przegląd literaturyDla: Ogólne (każdy pacjent)

Genetic landscape of patients with atypical absence status epilepticus: A systematic review

W skrócie

Atypowy nieobecnościowy stan padaczkowy to rzadka forma epilepsji charakteryzująca się zaburzeniami świadomości i stałą aktywnością elektryczną mózgu. Badacze przeanalizowali dostępne badania naukowe i znaleźli to zaburzenie głównie u pacjentów z anomaliami chromosomów, szczególnie u chorych z pierścieniowym chromosomem 20 i zespołem Angelmana.

Szczegóły

Atypowy nieobecnościowy stan padaczkowy to rzadka odmiana stanu padaczkowego, która różni się od bardziej typowych stanów tym, że pacjent jest przytomny, choć ze zniekształconą świadomością. Stan ten charakteryzuje się ciągłą lub zmienną aktywnością elektryczną mózgu widoczną w badaniu EEG, zwykle z częstością poniżej 3 uderzeń na sekundę. To zaburzenie jest trudne do rozpoznania i mało opisane w literaturze medycznej.

Badacze z międzynarodowej grupy przeanalizowali 34 publikacje naukowe opisujące łącznie 97 pacjentów z atypowym nieobecnościowym stanem padaczkowym, u których stwierdzono konkretną przyczynę genetyczną. Najczęściej przyczyną były zmiany w strukturze chromosomów - takie zaburzenia dotyczyły 88 procent zbadanych pacjentów.

Najczęściej spotykaną przyczyną był pierścieniowy chromosom 20, który stanowił 53 procent wszystkich przypadków. Na drugim miejscu znalazł się zespół Angelmana spowodowany delecją fragmentu chromosomu 15, która stanowiła 31 procent pacjentów. Te dwie anomalie chromosomowe odpowiadały za większość zgromadzonych przypadków.

Badacze zidentyfikowali również siedem genów odpowiedzialnych za pojedyncze formy epilepsji, w których opisano obraz kliniczny i elektroencefalograficzny zgodny z atypowym nieobecnościowym stanem padaczkowym. Są to geny: UBE3A, CNKSR2, TRPM3, KCNH2, NEXMIF, SYNGAP1 i GABRB1.

Ważnym wnioskiem jest to, że to zaburzenie jest prawdopodobnie niedostatecznie rozpoznawane i niedostatecznie opisywane w piśmiennictwie medycznym, szczególnie w formach epilepsji spowodowanych mutacjami pojedynczych genów. Badacze uważają, że dokładniejsze opisywanie objawów pacjentów i bardziej ujednolicone stosowanie medycznych terminów diagnostycznych byłoby pomocne zarówno dla celów klinicznych, jak i badań naukowych.

Najważniejsze ustalenia

  • Atypowy nieobecnościowy stan padaczkowy pojawia się głównie u pacjentów z anomaliami chromosomów, szczególnie z pierścieniowym chromosomem 20 i zespołem Angelmana
  • 53 procent pacjentów miało pierścieniowy chromosom 20, a 31 procent zespół Angelmana
  • Siedem genów może być przyczyną tego zaburzenia w formach epilepsji monogenowej
  • Zaburzenie jest niedostatecznie rozpoznawane w piśmiennictwie medycznym

Co to znaczy dla pacjenta

Jeśli lekarz podejrzewa genetyczne podłoże epilepsji i obserwuje charakterystyczne objawy atypowego nieobecnościowego stanu padaczkowego, powinien rozważyć przeprowadzenie badań genetycznych, szczególnie ukierunkowanych na anomalie chromosomów. Wiedza o możliwych podłożach genetycznych może pomóc w szybszym postawieniu diagnozy i lepszym zrozumieniu przebiegu choroby u konkretnego pacjenta.

Pytania, które warto zadać lekarzowi

  • Czy badania genetyczne mogą pomóc w wyjaśnieniu przyczyny mojej epilepsji?
  • Jakie konkretne badania genetyczne byłyby wskazane w moim przypadku?
  • Czy moje zaburzenie może być związane z anomalią chromosomów?
  • Czy wynik badań genetycznych wpłynęłby na moje leczenie?

Ograniczenia badania

Badanie opiera się na przeglądzie dostępnych publikacji naukowych, które mogą nie odzwierciedlać pełnej liczby pacjentów z tym zaburzeniem. Wiele przypadków może nie być zgłaszane lub publikowane w literaturze medycznej.

Oryginalny abstract (angielski)

Abstract Atypical absence status epilepticus (AASE) is a rare subtype of nonconvulsive status epilepticus (NCSE), characterized by clouding of consciousness and continuous or fluctuating epileptiform activity, generally at a frequency below 3 Hz. Only sparse literature exists on the genetic conditions associated with it. We performed a systematic review to identify the genetic diagnoses in which AASE has been described, and examined the available clinical, EEG, treatment and outcome details. The protocol was registered in PROSPERO and reporting followed PRISMA guidelines. We searched public databases for combinations of the terms: “atypical absence status epilepticus,” “status epilepticus,” “non convulsive status epilepticus,” and “gene,” “genetics,” “epileptic encephalopathy,” “developmental and epileptic encephalopathy,” “DEE.” Only original articles in English were included. We identified 34 publications reporting 97 patients with AASE and an underlying genetic condition. Most patients had a chromosomal abnormality (88%), in particular ring chromosome 20 (53% of the total patients) and Angelman syndrome caused by a 15q11–q13 deletion (31%). Seven epilepsy genes (UBE3A, CNKSR2, TRPM3, KCNH2, NEXMIF, SYNGAP1, GABRB1) were found in which a clinical and electrographic picture consistent with AASE was described. Therefore, in the context of a possible genetic diagnosis, AASE has been reported mainly in chromosomal disorders. However, this condition is likely underrecognized and underreported, particularly in monogenic epilepsies. Therefore, a deeper phenotyping and a more standardized use of classification terms would be necessary both for clinical and research purposes. Plain Language Summary We reviewed the scientific literature to find out in which genetic conditions a rare EEG and clinical pattern, called atypical absence status epilepticus, has been described. We found that this pattern is mainly reported in patients with changes in chromosome structure, such as ring chromosome 20 and Angelman syndrome. Among single‐gene (monogenic) forms of epilepsy, it has been described in association with seven genes (UBE3A, CNKSR2, TRPM3, KCNH2, NEXMIF, SYNGAP1, GABRB1). When clinicians suspect a genetic cause of epilepsy and this finding is present, they should consider checking also for chromosomal changes.

Metadane publikacji

Journal
Epilepsia Open (ILAE)
Data publikacji
11.05.2026
DOI
10.1002/epi4.70275
Autorzy
Maria Cristina Cioclu, Giada Giovannini, Stefano Meletti
Źródło
Epilepsia Open (ILAE)